U čast Dana Grada Smedereva, koji se svečano obeležava 21. novembra, na dan predaje ključeva Smederevskog grada voždu Karađorđu Petroviću 1805. godine, Muzej u Smederevu organizuje predavanje pod nazivom „Prvi srpski ustanak u srpskoj umetnosti druge polovine 19. veka“.
Program će se održati 19. novembra 2025. godine sa početkom u 18 sati u smederevskom muzeju. Predavač je dr Anita Marković, konzervator savetnik u Regionalnom zavodu za zaštitu spomenika kulture u Smederevu. Izlaganje će biti dopunjeno bogatom prezentacijom koja će obuhvatiti najznačajnija vizuelna svedočanstva teme o kojoj će se govoriti.
O predavanju:
Prvi srpski ustanak (1804-1813) kao period početka Srpske revolucije, iz koje je kao najveća tekovina nastala novovekovna srpska država, predstavlja veliku i značajnu temu u srpskoj umetnosti Kneževine/Kraljevine Srbije.
Kreiranju i utemeljenju njegove slike u kulturi sećanja, tokom XIX veka doprinele su državno-političke i dinastičke prilike u zemlji, u kojima su prošlost i tekovine prošlosti služile kao snažan oslonac u izgradnji državnog i dinastičkog identiteta.
Period Prvog srpskog ustanka u srpskoj umetnosti prepoznat je kroz teme koje su svojim sadržajem i simbolikom omogućavale utemeljenje i održavanje uspomene na ličnosti i događaje koji su ga obeležili. U njihovom uobličavanju pored narodne epske poezije veliku ulogu imala su književna i istoriografska dela.
Putem slikarskih i vajarskih dela, dela primenjenih umetnosti, upotrebom novih medija (litografije, fotografije, filma), podizanjem spomen obeležja, kao i javnih manifestacija (svečanosti i propagandnih putovanja) podsticano je sećanje na događaje i ličnosti iz Prvog srpskog ustanka u cilju i izgradnje jedinstvene zajednice novog vladara i naroda. Pored vladara njihovu propagandnu ulogu koristila je i politička elita kako bi zaštitila svoje pozicije ili kontrolisala politička i društvena dešavanja.
Tematika ovih dela i manifestacija počivala je na proslavi novih nacionalnih heroja vožda Karađorđa, Vase Čarapića, Hajduk Veljka Petrovića, Jovana Kursule, Stanoja Glavaša, Stevana Sinđelića, braće Nedić…. kao i velikih bitaka poput Bitke na Čokešini 1804, Mišaru 1806, Čegru 1809, Varvarinu i Loznici 1810……..
BIOGRAFIJA predavača:
Anita Marković, doktor nauka istorije umetnosti, diplomirala je na Filozofskom fakultetu u Beogradu na Odeljenju za istoriju umetnosti sa temom Slikarstvo Andreja Bicenka u hramu Svetog velikomučenika Georgija u Smederevu. U Regionalnom zavodu za zaštitu spomenika kulture Smederevo zaposlena je od 2006. godine.
Na Odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta, Univerziteta u Beogradu doktorirala je 2022. godine sa temom Prvi srpski ustanak u umetnosti i vizulenoj kulturi Kneževine / Kraljevine Srbije (1842-1918) i stekla zvanje doktor nauka istorije umetnosti.
Učestvovala je u izradi više projekata koji su se odnosili na izvođenje konzervatorskih radova na spomenicima kulture i ratnim memorijalima na području Podunavskog i Braničevskog okruga. Vodila je terenska istraživanja spomen obeležja (ratnih memorijala i mesta stradanja) na teritoriji opština: Malo Crniće, Žabari i Žagubica.
Pored radova iz oblasti nacionalne istorije umetnosti publikovanih u stručnim časopisima, 2014. godine, u izdanju Regionalnog zavoda za zaštitu spomenika kulture Smederevo, objavila je monografiju o spomen obeležjima Prvog svetskog rata na području Grad Smedereva „U spomen na Veliki rat“.
Učesnik je više nacionalnih i međunarodnih naučnih skupova posvećenih srpskoj umetnosti i vizuelnoj kulturi novog veka.Član je Društva konzervatora Srbije i Društva istoričara umetnosti i vizuelne kulture novog veka i ICOM-a.
